Het was een mooie avond in het voorjaar. Voor een gemeentebezoek was ik bij de kerkenraad van een dorpsgemeente zoals die er zoveel zijn. Gaandeweg kwamen we te spreken over de gemeente die kleiner wordt en over de moeite om ambtsdragers te vinden. Een gesprek zoals het wel vaker gaat. Maar toen gebeurde het.

Het was een vrouwelijke diaken die durfde door te vragen en ook niet meer losliet. ‘Wij zijn toch niet de enigen die krimpen?’, vroeg ze. Ik moest het beamen. ‘En de trend is toch al tientallen jaren dalend?’ Ook dat kon ik niet ontkennen. ‘Wat nou als dat doorzet? Wat als het niet stopt? Dan houdt toch een keer op? Dan is er toch op een dag geen kerk meer?’

Naarmate ze doorvroeg kreeg ik steeds meer bewondering voor haar. Ze durfde door te redeneren waar veel kerkmensen stoppen. Dit soort vragen maakt ons ongelukkig, en dan hopen we maar dat het meevalt of dat de zondvloed na ons komt. Maar dankzij deze dappere diaken lag de uiterste consequentie op tafel. Kan onze kerk echt ophouden?

Buiten floten de vogels, maar binnen was het doodstil geworden. Het was warm en de lucht trilde een beetje. Ik herinner me dat zo levendig, omdat ik daar en toen voor het eerst durfde te zeggen wat ik al langer denk. ‘Ja, het kan. Deze kerk, onze kerk, kan een keer ophouden.

Dat betekent niet dat ik de kerk heb opgegeven. Ik houd zielsveel van onze kerk en ik zal me er tot mijn laatste snik voor blijven inzetten. Maar wie eerlijk durft te zijn, kan niet anders dan in ieder geval de mogelijkheid openhouden dat onze kerk het niet redt.

Ik ervaar het als een wonder dat ik daar niet meer bang voor ben. Dat was er overigens niet zomaar, daar ben ik naar toegegroeid. En dat heeft alles te maken met mijn diepe overtuiging dat het verhaal van het evangelie zo sterk is dat het altijd weer mensen zal aanspreken.

Dat kerken ophouden kan, maar het evangelie zal altijd weer mensen raken en in beweging brengen. En dan begint het opnieuw, zoals ooit de eerste gemeenten. Zonder ballast, zonder toga’s of kerkorde. Misschien zelfs zonder kerkgebouwen. Ik weet niet hoe het eruit zal zien, dat is aan de mensen van straks. Maar het evangelie zal klinken. En het zal geleefd worden.’

Het was eruit, en ik zakte terug in mijn stoel. Alsof het was afgesproken nam de diaken het over en zei het mooier dan ik het ooit had gehoord. ‘Het is niet in onze hand’, zei ze. ‘Wij kunnen ons best doen, en dat zullen we doen. Maar wij hoeven de kerk niet te redden, de toekomst is van God. Laten we ons daaraan toevertrouwen. Het komt goed.’

Mocht daaraan behoefte bestaan, dan kunt u zonder toestemming de column overnemen in kerkblad of op website.